Lekker vroeg naar bed met een boek, dacht ik een uurtje 5 geleden.
Nu zit ik hier…. Voor een leeg vel digitaal papier waarachter ik mijn bureaublad achtergrond weet waarop een fotocollage van mijn drie kleinkinderen. Mijn oh zo geliefde drie kleinkinderen van mijn oh zo geliefde kinderen. Deze nacht komen gedachten bij elkaar. Gedachten van mij als mens, als moeder, als oma, als vrouw, als vriendin, als juf….
En dat allemaal naar aanleiding van een boek dat ik rond tien uur gisteravond begon te lezen en dat ik zojuist heb uitgelezen. Het moest….ik kon niet anders….
Had ik het boek niet uitgelezen dan had ik liggen draaien in bed. Nu heb ik het boek uitgelezen en ik lig nog te draaien in bed.
Zoveel gedachtes komen na het lezen binnen. Zoveel gedachtes komen bij elkaar.
Een boek vol gedachtes dat gedachtes in anderen losmaakt.
“Haar naam was Sarah”.
Een boek over een meisje dat met haar ouders tijdens een razzia uit huis wordt gehaald, haar broertje opsluit in een geheime kast zodat de Franse Politie en de Nazi’s hem niet zullen vinden zodat ze hem straks kan ophalen. Ze draagt de sleutel in haar schortzakje en knijpt haar vuistjes er omheen als de Nazi’s haar meesleuren de trein in. Ze zal hem nooit ophalen want gaande de tocht naar het Velodrome d’Hiver in Parijs komt ze erachter dat ze gedeporteerd wordt. Ze vlucht uit het kamp en vindt onderdak bij een vriendelijke opa en oma in Orleans die samen met haar naar Parijs gaan, naar het huis…. Naar de kast…. Waar ze haar broertje dood aantreffen. Waar inmiddels andere mensen wonen omdat er rücksichtslos woningen direct aan anderen verhuurd werden zodra de Joden weg waren gehaald zonder stil te staan bij het feit dat ze wel konden terugkeren. Zonder rekening te houden met de persoonlijke bezittingen die er nog stonden.
Sarah groeit op bij een opa en oma maar wil als ze ouder is alles vergeten wat achteraf niet te vergeten blijkt en ze vertrekt naar Amerika waar niemand van haar ZIJN weet! Haar man niet, haar zoon niet…..maar zij wel……voortdurend…..
Door het verhaal heen loopt het verhaal van de latere bewoners van het pand, die de afschuwelijke ontdekkingen meebeleven. Alles komt met alles samen…….
Meer vertel ik niet. Het boek is veel te erg het lezen zelf waard.
Alles komt met alles samen…zo ook in mij.
Het komt zo uit dat ik morgen thuis mag werken. De schoolgids moet vernieuwd worden en die klus mag ik klaren. Dat betekent dus toch best wel een beetje luxe want ik kan een ietsiepietsie uitslapen als ik wil voor ik aan die megaklus begin. Daarom ook kan ik mij verliezen in dit boek. Dat heeft zo moeten zijn juist vanavond! Ik kon immers niet meer stoppen met lezen…..
Parijs waar het boek zich afspeelt. Parijs, mijn tweede thuishaven. Mijn tweede ik. Zonder een Parijzenaar te zijn ken ik de stad op mijn duimpje. En loop ik net als de Parijzenaar zelf door de Rue Saintonge zonder acht te slaan op de vreselijke taferelen die zich daar hebben afgespeeld. Sla ik geen acht op de veel te kleine plaquettes die aangeven wat er zich heeft afgespeeld. Loop ik langs het ministère d’interieur zonder te weten dat daar het Velodrome d’Hiver heeft gestaan waar al die Joodse ouders ruw van hun kinderen gescheiden werden.
Parijs mijn stad en de plek waar het boek zich afspeelt.
De zoon van Sarah die de werkelijke identiteit van zijn moeder niet gekend heeft. Zijn moeder dus niet gekend heeft.
En ik denk terug aan mijn ouders. Een vader die twee Wereldoorlogen meemaakte; de Eerste én de Tweede. Een moeder die in een Jappenkamp in Nederlands Indië zat.
Ken ik mijn vader? Ken ik mijn moeder?
Ik ken hun grillig liefdevolle manier van ons liefhebben. Maar ik ken niet hun verhalen. Ik ken niet hun werkelijke gevoel. Ik voelde alleen dat ze iets vreselijks hadden meegemaakt. Ik wist dat ze ons (mijn zusje en mij) daarvoor wilde beschermen. Beschermen voor het kwaad dat ik niet kende, alleen maar voelde en zag in hun ogen.
De flarden van herinneringen uit die tijd die ze schaars vertelden om zelf maar niet meer te hoeven voelen, weg te drukken, te vergeten wat niet te vergeten was, gaven geen beeld van wie ze waren. Alleen van hoe ze deden.
In de flarden van blikken in hun ogen, van vreemde manieren, van getraumatiseerde na-oorlogse handelingen die zich uitten van overmatige zuinigheid tot overmatige uitgaven, van onverwerkte angsten, boosheid, wrok en bitterheid, open deuren en gordijnen om het gevaar aan te zien komen, kon ik voelen dat ze iets vreselijks hadden meegemaakt maar ik wist niet wat vreselijker was dan de tandarts of een boze meester in de klas.
Ik voelde het mysterie achter mijn ouders. Het mysterie van hun diep weggeborgen zijn dat ik nooit heb kunnen achterhalen. Uit respect niet, uit onwetendheid niet, uit liefde voor hen niet.
De zoon van Sarah die ineens een stuk identiteit kwijt is.
De zoektocht die me dit alles naar mezelf gekost heeft. Je veilig denkend in de thuisomgeving waar je opgroeit. Een omgeving vol vragen zonder antwoorden. Een omgeving vol onverwerkte ervaringen. Een omgeving vol gevolgen van……
Mijn voorbeeld. Ik deed het na. Maar ik wist niet wat ik nadeed want ik kende de geschiedenis immers maar amper. Ik heb de geschiedenis van mijn ouders die ze maakten tot wie ze waren en hoe ze ons opvoedden inmiddels achterhaald. Ik heb mijn ouders alleen nooit kunnen achterhalen. Wie waren zij en dus…wie ben ik? Als ik in navolging van de heldendaden van mijn ouders handelde wist ik niet waarom ik het deed, ik deed het gewoon. Omdat mijn ouders leden, leed ik ook. Dat was ik gewend.
Pas na mijn scheiding ben ik mijn identiteit gaan zoeken. Weet ik dat ik deels ben door hoe ik gevormd ben door vroeger maar weet ik ook wie ik zelf ben.
2 April kwamen al onze kinderen (van Willem en mij) samen en voelde ik even niet alleen wie ik voor mij ben maar wie ik voor anderen ben. Een vreemd gevoel. Omdat ik zie dat ze door mij heen kijken.
En nu zit ik hier. Het is pikdonker buiten. Ik hoor het tikken van mijn klok op de muur waarop de Eiffeltoren staat afgebeeld. Zij tikt de nacht voorbij. Zij tikt mijn gedachten voorbij.
Vannacht besef ik me dat ik mijn kinderen ook niet heb laten zien wie ik werkelijk ben. Zij zagen alleen de oh zo zorgzame en liefdevolle maar vooral de sterke moedige volhardende vrouw en moeder.
Zij zagen de ik die ik dacht dat ik moest zijn in navolging van mijn ouders, van mijn opvoeding. Zij zagen de niet-ik of eigenlijk de deels-ik.
En nu ben ik oma. Oma van drie pracht kleinkinderen. Kleinkinderen die niet alleen in mijn hart, niet alleen in mijn hele ziel maar in iedere vezel van mijn lijf zitten.
En ik neem me voor…. Nee ik neem het me niet alleen voor, ik zie het mezelf nu al doen…. mijn kleinkinderen krijgen een totaal oma … vol kwetsbaarheid, vol kracht, vol alles…..
Zo kijk ik afgelopen woensdag in de ogen van mijn oudste kleindochter Isa van bijna zes en zie het verdriet van afscheid. Ze slaat haar armen om me heen en fluistert: ‘wij zijn sterk hè grandma’. En ik huil…..ik huil mijn kwetsbaarheid terwijl ik haar stevig vasthoudt. ‘Ja lieve schat, wij zijn samen sterk in al onze kwetsbaarheid’!!!!!
Omdat wij zijn wie wij helemaal zonder geheimen zijn!
Omdat jij elk verhaal van mij kent.
Omdat jij mijn lach en mijn tranen ziet.
Omdat jij mijn angst en mijn vertrouwen voelt!
Ik kom thuis en zie de box van Britt en het autostoeltje voor Michael. Ook zij zullen een helemaal ik-oma hebben.
Een oma waarvan ik hoop dat mijn eigen kinderen ook kun mama erin zien! Een moeder vol kwaliteiten en valkuilen, vol kracht in kwetsbaarheid. Een moeder in ontwikkeling. Een moeder vol liefde!
Haar naam was Sarah.
En naar mij zullen ze nooit hoeven raden!
